Je zat bij de eerste lichting mediation-studenten aan het ADR Instituut in Amsterdam. Wat had jouw interesse gewekt?

‘Toen ik als bedrijfsjurist werkzaam was, was ik altijd weer verbaasd over de manier waarop men in het bedrijfsleven omgaat met conflicten. Ik was ervan overtuigd dat de meeste conflicten op strategischer manier opgelost kunnen worden; door na te denken over wat je wilt bereiken en de weg te bepalen die je moet volgen om daar te komen. Dat je een conflict beter in eigen hand kunt houden, en niet de knoop door moet laten hakken door een derde. Ik denk ook dat mensen daartoe goed in staat zijn, als ze maar over een drempel geholpen worden. Toen ik mijn ideeën hierover jaren geleden eens met iemand besprak, zei hij: je bedoelt mediation. Mijn idee over conflictbenadering bleek dus een naam te hebben. Kort daarna werd ik toegelaten tot de mediation-opleiding bij het Amsterdams ADR Instituut.
Het vakgebied heeft mij sindsdien niet meer losgelaten.’

Wanneer kiest men bij zakelijke conflicten voor mediation?

‘In het bedrijfsleven is vertrouwelijkheid vaak een belangrijk argument om voor mediation te kiezen. Partijen kunnen immers afspreken dat de uitkomst niet naar buiten komt. Dat kan heel belangrijk zijn voor een werkgever die bang is voor precedentwerking. Mediation is ook een prima optie wanneer snelheid gewenst is. Denk bijvoorbeeld aan de bouwwereld; als de bouw stil ligt als gevolg van een conflict, dan kost dat iedere dag handenvol geld. Maar in principe geldt dat mediation zich leent voor alle conflicten waarbij partijen bereid zijn gezamenlijk tot een oplossing te komen. Zeker als de strijdende partijen belang hebben bij een werkbare relatie in de toekomst, wat vaak het geval is bij een arbeidsconflict.’

Wat levert mediation op?

‘Ondernemers weten dat een conflict hen duur kan komen te staan: het kost tijd, negatieve energie en geld. Omdat zij een conflict liefst zo snel mogelijk uit de wereld helpen, kiezen zij voor mediation. Verder heeft een bemiddeling vaak een herstellende werking en kan het verrijkend zijn voor de samenwerking als men in staat blijkt zelf, onder begeleiding van een mediator, een conflict op te lossen. Tijdens mediation is er ruimte voor emoties als woede of teleurstelling en dat is zinvol, want het schept ruimte om de problemen aan te pakken. Negatieve emoties staan onderhandelingen vaak in de weg. De mediator helpt die drempels weg te nemen en de partijen met elkaar in gesprek te brengen.’

Hoe succesvol is mediation en houdt men zich wel aan de afspraken?

‘Gemiddeld eindigt 85 procent van de mediations in een vaststellingsovereenkomst, waarin de afspraken genoteerd worden die de partijen in onderling overleg hebben gemaakt. Als deelnemer aan het Landelijk Project Mediation naast Rechtspraak kreeg ik ook te maken met zaken die de rechter doorstuurt naar de mediator. Dit zijn altijd zakelijke conflicten die al jaren spelen. In deze gevallen eindigt meer dan zestig procent van de mediations succesvol. Niet onbelangrijk is dat de houdbaarheid van een vaststellingsovereenkomst veel groter is dan het vonnis van de rechter. Hierin staan immers de afspraken die de partijen zelf hebben gemaakt. De praktijk wijst uit dat men zich daar vrijwel altijd aan houdt.’

Waarom kiest eigenlijk niet iedereen voor mediation?

‘Mensen met een conflict hebben de neiging hun heil te zoeken bij iemand die partij kiest. Met een advocaat aan je zijde heb je het gevoel dat je er niet alleen voor staat. Ook hoor ik mensen vaak zeggen dat ze zélf wel in zijn voor mediation, maar dat de tegenpartij ‘vast niet wil’. Ze ervaren het gedrag van de ander eigenlijk altijd als escalatiebevorderend en niet oplossingsgericht. En nog steeds zien sommigen mediation als een zwaktebod, die willen liever hun tanden laten zien.’

Wat heb je als mediator aan een juridische achtergrond?

‘Naast de kennis en de vaardigheden die je als mediator nodig hebt, moet het vak passen bij een aantal persoonlijke eigenschappen: goed kunnen luisteren, niet oordelen, respect hebben voor alle partijen en vertrouwen hebben in de capaciteit van mensen om conflicten op te lossen. Je moet aanvoelen op welk moment jouw inbreng nodig is om het proces weer op gang te krijgen. Als mediator ben je immers de begeleider van dat proces, en doe je interventies op de momenten dat die nodig zijn. Het voordeel van mijn juridische achtergrond is dat ik het realiteitsgehalte van een vaststellingsovereenkomst goed kan beoordelen. Dat is belangrijk, want anders kan men die na afloop weer aanvechten. Verder heb ik het nodige zakelijk inzicht, wat helpt bij het zoeken naar zo veel mogelijk creatieve opties.’