Waarom heb je indertijd de advocatuur verruild voor mediation?

‘Als advocaat ben je bezig om steeds te weerleggen wat de tegenpartij zegt, ook als je vindt dat die soms gelijk heeft. Met die eenzijdige belichting had ik het van het begin af moeilijk. In de advocatuur kunnen conflicten erg op de spits worden gedreven. Gedurende een proces verslechteren relaties vaak steeds verder. Veel gaat schriftelijk, en een scherp geformuleerde brief van een advocaat kan keihard aankomen. Mensen reageren daar meestal boos en emotioneel op. Ook op zittingen komen veel emoties los waar mensen niets mee kunnen. Een advocaat vecht. Mij interesseert het veel meer hoe dingen werken tussen mensen en hoe mensen op elkaar reageren. Als mediator kun je helpen om tot een positieve wending te komen. Dat is mooi werk.’

Is mediation ‘soft’?

‘Het is geen therapie! Bij mediation gaat het er wel om de emoties boven tafel te krijgen die de communicatie blokkeren. Dat is confronterender dan je te verschuilen achter een advocaat. Want waarom komen mensen niet uit een probleem? Omdat ze niet vruchtbaar communiceren. Als mediator probeer je door te ‘schillen’ de vraag achter de vraag boven tafel krijgen. Een mediator luistert en peutert, net als een advocaat, maar die zoekt vooral naar feitelijke informatie. Bij mediation is er ook plaats voor gevoelens: wat drijft iemand en welke belangen zitten erachter.’

Hoe blijf je neutraal?

‘Die neutraliteit is heel erg belangrijk, want alleen dan hebben beide partijen vertrouwen in jou als procesbegeleider. Het is daarom het beste als een neutrale derde de partijen doorverwijst naar een mediator. Je bent al snel besmet. Tijdens een mediation proberen mensen je vaak aan hun kant te krijgen, dan willen ze weten wat jíj er nou eigenlijk van vindt. Dat levert soms wel een dilemma op; je wilt wel meeleven, maar geen partij kiezen. Op die neutraliteit wordt veel getraind in de opleiding, want je bent zelf tenslotte ook een mens.’

Wat is de grootste winst van mediation?

‘Als een geschil voor de rechter wordt uitgevochten, blijven de onderliggende communicatieproblemen in stand. Er ontstaat dus makkelijk een nieuw conflict en de relatie verslechtert verder. Bij een scheiding bijvoorbeeld waarbij kinderen betrokken zijn, is dat natuurlijk niet wenselijk. Ik heb ooit te maken gehad met een vrouw die na haar echtscheiding niet wilde dat haar kinderen de vader bezochten. Als redenen gaf ze aan dat hij niet goed voor de kinderen zorgde én dat de kinderen zelf niet wilden. Tijdens de gesprekken bleek echter dat zij vooral heel veel moeite had met de nieuwe vriendin van haar ex-man. De kinderen wilden wel naar hun vader, maar waren bang om hun moeder teleur te stellen. Als dat eenmaal boven tafel is, kun je afspraken maken die het wel acceptabel maken. Vaak levert mediation méér op dan alleen de oplossing voor een conflict. Door met elkaar te praten en te onderhandelen, wordt niet alleen de koek verdeeld, maar vaak ook vergroot. Dat mensen een conflict zelf in de hand houden geeft een goed gevoel. Dat zie je in de advocatuur ook gebeuren als partijen een zaak weten te schikken.’

Kun je verklaren waarom mediation juist nu zo’n vlucht neemt?

‘We leven in een tijd dat iedereen haast heeft; daarin past mediation naadloos omdat het zo snel werkt. Een mediation bij echtscheiding bijvoorbeeld kan in drie of vier gesprekken afgerond worden. Het heeft ook te maken met de overbelasting van de rechterlijke macht en de bureaucratie. Daar lopen veel mensen tegenaan. In Scandinavië is het al zo dat de rechter bij een echtscheidingsprocedure een verklaring eist van een mediator waaruit blijkt dat de mediation niet gelukt is. Pas dan kan de zaak voor de rechter komen. Inmiddels is er in Nederland ook wetgeving in de maak die een grote rol weglegt voor mediation bij echtscheiding.’

Heb je last of profijt van je achtergrond als advocaat?

‘Als jurist leer je analyseren, adviseren en oplossen. Dat laatste moet je als mediator afleren, het gaat er juist om dat mensen zelf nadenken. Het analyseren kun je in mediation natuurlijk erg goed gebruiken. En als advocaat weet ik wat het alternatief is als mensen tóch naar de rechter stappen. Zeker als een mediation moeizaam verloopt, vragen mensen daar vaak naar.’

Heeft mediation eigenlijk ook nadelen?

‘Bij sommige principiële zaken heb je gewoon een rechterlijke uitspraak nodig. En als partijen écht niet willen, dan lukt het niet, wat je als mediator ook doet.’